22 01 2015

kutsal kitaplar

Tanah- Tora /Tevrat

Kuzey Sami kavimlerinin atası sayılan Hz. İbrahim’in (İbranice Avraham/ İslâmda Halilülrahman- İÖ 2 000 başları)  soyundan geldiği kabul edilen İbranileri ve İsrailoğullarını Tanrı’nın “seçilmiş kavmi” saydığı için, Musevilik  bu halkın ulusal dini olarak gelişmiştir.

Musevi inancına göre, Tanrı kendini Hz. Musa (İbranice Moşe- İÖ 14- 13 yy)’ya YHVH (Yahve) olarak tanıtmıştır.

Museviliğin kutsal kitabı TANAH’tır.

Musevilere göre TANAH, 24 kitaptan oluşur.

Bu 24 kitap üçe ayrılır: TORA, NEVİİM, KETUVİM.

TORA ( İbranice: תורה  Torah) , TEVRAT (Arapça: تورة tawrat), PENTATEUK (Yunanca: Πεντάτευχος  Pentatevhos) olarak da  bilinir.

Tevrat adı, İbranice Torah sözcüğünün Arapça biçiminin Türkçeye uyarlanışıdır. İbranice “Öğretme, gösterme, yönlendirme, öğreti, yasa ” anlamına gelir.

TORA,  Moşe Rabenu (Musa Peygamber) ‘nun Beş Kitabı’ndan oluşur. Bu beş kitap, Tekvin-Bereşit (Dünyanın yaradılışı) ile başlar, Tesniye-Devarim ( Moşe’nin ölümü) ile biter.

TORA / TEVRAT / MUSA’NIN BEŞ KİTABI sırasıyla şöyledir:

Tekvin/Bereşit veya Yaratılış:

Dünyanın ve insanın yaratılışını, cennetten kovuluşunu, Nuh Tufanını, İbrani halkının ataları olan İbrahim, İshak, Yakup ve Yusuf’u anlatır.

Çıkış/ Şemot veya Mısır’dan Çıkış:

Yahudi halkının Musa önderliğinde Mısır’dan çıkışını ve 40 yıl boyunca Sina çölünde dolaşmasını, on emrin indirilişini, temel yasaların kabulünü anlatır.

Levililer/Vayikra:

Yahudi gelenekleri, insan ilişkileri, ibadet kurallarını anlatır..

Sayılar/Bamidbar veya Çölde Sayım:

İsrail halkının Sina Dağı’ndan göçüp Kenan ülkesinin doğu sınırına varıncaya kadar başından geçenleri anlatır. Ayrıca Kenan sınırında Tanrının Musa aracılığıyla verdiği yasaları içerir.

Tensiye/Devarim  veya Yasa’nın Tekrarı:

Musa’nın ölümünden önce Moav Çölü’nde halkına verdiği öğütleri içerir.

NEVİİM- NEBİ’ÎM (Peygamberler):

Tanah’ın ikinci bölümü Nevim, 19 kitaptan oluşmuştur.

İlk dört kitap Moşe (Musa)’nin ölümünden sonra Yahudi tarihini anlatır.

Diğer 15 kitap ise birçok peygamberi içerir.

İlk peygamberler Yeoşua, Hakimler,I. Samuel, II. Samuel, I. Krallar, II. Krallar’dan ibarettir. Son peygamberler Işaya, Ezekiel ve Yeremıa’dır.

“12′ler” adlı kitap da: Hoşea, Nahum, Yoel, Habakkuk, Amos, Zeharya, Tsefanya, Ovadia, Hagay, Yona, Mika ve Malahi adlı peygamberleri kapsar.

KETUVİM – KETUBÎM (Yazılar).

Tanah’ın üçüncü bölümü olan Ketuvim’de: Mezmurlar, Deyişler, İyov, Neşideler Neşidesi, Rut, Vaizler, Yakarmalar, Ester, Daniel, Ezra, Nehemiah, 1. Tarihler 2. Tarihler anlatılır.

*********

MUSEVİLER İÇİN  TANAH / TEVRAT DIŞINDA  TALMUD VE SİDUR DA ÇOK ÖNEMLİDİR.

TALMUD:

(İbranicede “Ders” ya da “Öğrenim”) Bu kitapta tüm dini kanunlar bulunur. Hem bir Kanun Kitabı, hem de bir yasaların gerekçeleri kitabı niteliğini taşır.

M.Ö. 576′ da Bet-Amikda’ nın yıkılışından sonra Babil sürgününde yaşayan Yahudilerin, beraberlerinde getirdikleri Tora, Yahudilerin kanununu teşkil etmiştir. “Tora şe beal pe” yani “sözlü kanun” zamanla kağıda geçirilerek ciltler meydana getirilmiş  ve Talmud oluşmuştur.

Talmud iki ayrı bölümden meydana gelir.

İlk bölümü Mişna,(İbranicede “Tekrar yoluyla öğrenme”) ismini alır. Tevrat sonrası dönemde sözlü Yahudi yasalarını bir araya getiren en eski ve bağlayıcı derlemedir. Yaklaşık 200 yıl boyunca çok sayıda Yahudi din bilgininin (tana) sistemli çalışmalarıyla hazırlanan derlemeye son biçimini İS 3. yüzyıl başlarında Yehuda- ha- Nasi vermiştir. Ezra döneminden ( İÖ y. 450) başlayarak sözlü olarak korunan çeşitli geleneklerin değişik yorumlarını içerir.

İkinci bölüm ise Gemara, Arami dilinde “Gmar”, öğrenme veya öğretme manasındadır ve Mişna’nın yorumudur.

Talmud’da noktalama yoktur .Bir kelime tüm bir cümleyi ifade edebilir. Soru işaretleri bulunmaz.

İlk çağda sözlü geleneğin ağır basması nedeniyle Talmud’un ilk kez ne zaman yazıya geçirildiğine ilişkin bir bilgi yoktur. Filistin Talmud’u ilk kez 1523- 24 yıllarında Venedik’te basılmıştır.

Talmud bütün dünyada gelenekçi Yahudiler için önemini korumaktadır. 1948’de İsrail devletinin kurulmasıyla birlikte gelenekçi Yahudilerin Talmud araştırmalarına ilgisi de giderek artmıştır.

SİDDUR:

Dua kitabıdır. Tuğla üzerine tuğla inşa edilmiş bir gökdeleni simgeler. Yüzyıllar boyu Siddur’ da dualar eklenmiş ve değişmiştir. Sonuçta Siddur zengin bir Yahudi tören ve ibadet edebiyatını oluşturmuştur.

Bu kitap, aynı zamanda, tanınmış ve isimsiz birçok yazarın, dini şiirleri ve dualarını içerir. Dünyanın her bir köşesinde Siddur, 1000 yıldan uzun bir süredir, her Yahudi evinin kitaplığındadır.

TEVRAT VEYA TALMUT’UN  GEÇİRDİĞİ AŞAMA

Yahudiler TANAH’ın  Hz. Musa ve sonraki peygamberlerce kaleme alındığını kabul etmekle birlikte, özellikle  Tutucu ve Gelenekçi Yahudiler ile bazı  Protestanlar tümünün ya da en azından ilk beş kitaptan oluşan ve Musa’nın Beş Kitabı olarak da bilinen  Tevrat/ Tora’nın her sözcüğünün Tanrı vahyiyle yazıldığına inanırlar.

Buna karşılık tarih ve metin araştırmaları Tevrat/Tora’da  yer alan en eski metinlerin İÖ. 13. yüzyılda biçimlendiğini, bunların ve sonraki metinlerin  bir araya getirilerek yazıya  aktarılmasının yüzyıllar boyunca sürdüğünü, Tevrat/ Tora’nın son biçimini İÖ. 5. yüzyılda aldığını, son metinlerin de İÖ. 2. yüzyılın sonunda oluştuğunu göstermektedir.

Kanonik kutsal metinlerin belirlenmesinde ilk adım İÖ 621’de  Birinci Tapınak ‘ta (Kudüs Tapınağı) Tensiye yasalarının bulunmasıydı. Bu yasalar Hz. Musa’nın kaleminden çıktığına inanıldığı için Allah’ın sözü sayıldı. Böylece  ilk defa “Allah’ın sözü” gündeme gelmiş ve yazılı kaynaklarda bu şekilde belirtilmiş oldu.

Bundan sonra, başka metinlerle birlikte “Musa’nın Şeriatı” nın kapsamı genişledi. İÖ 400’e gelindiğinde, o dönemde TEVRAT/ TORA adını alan ilk beş kitap  Allah’ın sözü olarak benimsendi.

İÖ 3 ncü yüzyılın ortalarında ilk beş kitabın, ardından da  İÖ 2 nci yüzyıla yayılacak biçimde Eski Ahit metinlerinin İbraniceden Yunancaya ilk çevirisi olan “Septuagint” tamamlandı.

Son olarak  İS. 70’te Kudüs’ün batısındaki  Yavne kentinde toplanan hamamlar bugünkü Tevrat/ Tora metnini bağlayıcı ilan ettiler.

Tevrat’ın geleneksel İbranice metniyse  (Masora ‘İbranice masoreth: “Gelenek”’ metni) İS 6- 10. yüzyıllar arasında Babil ve Filistin’deki Talmud akademilerinde sürdürülen çalışmalar sonucunda ortaya çıktı.

Tora/ Tevrat incelenirken üzerinde mutlaka durulması gereken bir diğer isim, Ezra’dır.

EZRA (Arapça AZRA):

(İÖ 5-4 yy) Babil sürgününden dönen Yahudi toplumunun TORA’ya dayanarak yeniden düzenleyen dini önder ve reformcudur.; bu nedenle Yahudililiğin babası olarak görülmüş, halkının gözünde ikinci bir Musa olacak kadar önem kazanmıştır.

Sonuç olarak denilebilir ki, Musevi inancına göre Tora /Tevrat’ı oluşturan kitaplar, ilhamlarını Kutsal- Ruh’tan almış kişiler tarafından yazılmış olmakla beraber yine onların yazarı Allah’tır.

Ayrıntılar asıl Tevrat’a daha sonraları insanlar tarafından ilâve edilmiştir ama bir parçasının ihtilâflı olması hâli, onun ihtiva ettiği “hakikat” ı değiştirmez.

*********

HIRİSTİYAN İNANCINA GÖRE TEVRAT

Hıristiyanların kutsal kitabı “Kitabı Mukaddes” tir. Kitabı Mukaddes, Eski ve Yeni Ahit olmak üzere iki bölümdür.

ESKİ AHİT:

Tekvin, Çıkış, Levililer, Sayılar, Tensiye,Yeşu, Hakimler, Rut, I. Samuel, II. Samuel, I. Krallar, II. Krallar, I. Tarihler, II. Tarihler, Ezra, Nehemya, Ester, Eyup, Mezmurlar, Süleymanın Meselleri, Vaiz, Neşideler Neşidesi, İşaya, Yeremya, Yeremyanın Mersiyeleri, Hezekiel, Daniel, Hoşea, Yoel, Amos, Obadya, Yunus, Mika, Nahum, Habakkuk, Tsefanya, Haggay, Zekarya, Malaki’den oluşur.

Hıristiyan inancına göre Museviliğin kutsal kitabı Tevrat’tır.

Tevrat,  Hıristiyanlığın kutsal kitabı Kitabı Mukaddes’in Protestanların kanonik saydığı Eski Ahit bölümüyle çakışır. Hristiyanlar Tanrı’nın İsa ile yeni bir antlaşma yaptığına inandıklarından Tevrat’ı  Eski Ahit olarak adlandırırlar.

Eski Ahit’in Tevrat olarak adlandırılan ilk beş kitabı: Tekvin, Çıkış, Levililer, Sayılar, Tesniye’dir.

Hıristiyanlığın kabul ettiği Tevrat ile Museviliğin kabul ettiği Tora/ Tevrat, ilk bakışta aynı gibi görünmesine rağmen, metni yorumlayış biçimleri farklı teolojik temellere dayandığı için,  farklıdır.

Hıristiyanlık, Yahudiliğin kutsal saydığı metinleri Eski Ahit adıyla Kitabı Mukaddes’in parçası olarak benimser. Ama Hıristiyanlığa göre de Tanrı’nın İsrailoğullarıyla gerçekleştirdiği antlaşma, onun bedenleşmesi olan İsa Mesih’in gerçekleştirdiği yeni bir antlaşmayla hükümsüz kılınmış ve böylece  bütün insanlık için kurtuluş yolu açılmıştır.

Yahudiler İsa’nın Mesih’liğini veya peygamberliğini kabul etmezler. Yeni Ahit’i kutsal kitap kabul etmez, Tanah’a Eski Ahit denmesini uygunsuz bulurlar. Eski Ahit ile Tanah arasındaki başlıca fark kitapların sıralanışı ve isimleridir.

İSLAM İNANCINA GÖRE  TEVRAT

İslâm inancına göre halkına Tevrat’ı bildiren Hz. Musa, kutsal kitap indirilen ilk peygamberdir.

Tevrat Hz. Musa’ya vahyedilmiş, ama daha sonraları özgün metni  korunamadığı için günümüze ulaşamamıştır.

Kuran’da pek çok yerde Tevrat’ın Allah tarafından Musa peygambere indirilmiş bir kitap olduğu belirtilir.

“Şüphesiz bu (anlatılanlar), önceki kitaplarda, İbrahim ve Musa’nın kitaplarında da vardır.” (A’lâ 19)

“Doğru yolu bulasınız diye Musa’ya Kitab’ı ve hak ile bâtılı ayıran hükümleri verdik.” (Bakara, 53)

“Andolsun biz Musa’ya Kitab’ı verdik. Ondan sonra ard arda peygamberler gönderdik.” ( Bakara, 87)

“Sonra iyilik edenlere nimetimizi tamamlamak, her şeyi açıklamak, hidayete erdirmek ve rahmet etmek maksadıyla Musa’ya da Kitab’ ı (Tevrat’ı) verdik. Umulur ki, Rablerinin huzuruna varacaklarına iman ederler.” (En’am 154)

Ahkaf Suresi 12 nci ayet, Kuran’dan önce Tevrat’ın var olduğunu, Kuran’ın kendinden önceki kitapları ve Tevrat’ı doğrulayıp tasdik ettiğini belirtir:

“Ondan önce de bir rahmet ve rehber olarak Musa’nın kitabı vardır. Bu (Kur’an) da, zulmedenleri uyarmak ve iyilik yapanlara müjde olmak üzere Arap lisanıyla indirilmiş, doğrulayıcı bir kitaptır.”

Kuran’da, Tevrat’ın daha sonra Yahudilerce tahrif edilmesi pek çok ayetin konusunu oluşturur.

Örneğin Bakara 75’te ; “Bir zümre (Yahudiler) Allah’ın kelâmını işitirler de iyice anladıktan sonra bile bile onu tahrif ederler” denerek, Yahudilerin  Allah’ın sözünü bile bile değiştirdikleri, kitabı kendi elleriyle yazdıkları belirtilir.

“Ehl-i kitaptan bir gurup, okudukları kitaptan sanasınız diye kitabı okurken dillerini eğip bükerler. Halbuki okudukları Kitap’tan değildir. Söyledikleri Allah katından olmadığı halde: Bu Allah katındandır, derler. Onlar bile bile Allah’a iftira ediyorlar.” (Âl-i İmran 78),

“Yahudilerden bir kısmı kelimeleri yerlerinden  değiştirirler, dillerini eğerek, bükerek ve dine saldırarak (Peygambere karşı) ‘İşittik ve karşı geldik’ derler.”  (Nisa 46 )

Allah, bir Kuran ayetinde Tevrat’ın “nur” olarak indirildiğini bildirmektedir:

“Biz, içinde doğruya rehberlik ve nur olduğu halde Tevrat’ı indirdik. Kendilerini (Allah’a) vermiş peygamberler onunla Yahudilere hükmederlerdi.” (Maide 44)

Yine Maide 46’da, önce Tevrat’ın sonra İncil’in gönderildiği anlatılır:

“Kendinden önce gelen Tevrat’ı doğrulayıcı olarak  peygamberlerin izleri üzerine, Meryem oğlu İsa’yı arkalarından gönderdik. Ve ona, içinde doğruya rehberlik ve nur bulundurmak, önündeki Tevrat’ı tasdik etmek, sakınanlara bir hidayet ve öğüt olmak üzere İncil’i verdik.”

İslâm inancına göre,  Yahudiler, Hz. Musa’ya indirilen kitabın çoğunu göz ardı etmişlerdir. Bu durum En’am Suresi 91 nci ayette şöyle anlatılır:

“(Yahudiler) Allah’ı gereği gibi tanımadılar. Çünkü ‘Allah hiçbir beşere bir şey indirmedi’ dediler. De ki: Öyle ise Musa’nın insanlara bir nur ve hidayet olarak getirdiği Kitab’ı kim indirdi ? Siz onu kâğıtlara yazıp (istediğinizi) açıklıyor, çoğunu da gizliyorsunuz.”

*********

NOT:

Yahudi, Yahudi ırkına mensup demektir.

Musevi, (Musa’nın peşinden giden anlamında) Musevi dinine mensup olan demektir.

Yahudilerin çoğu Musevidir, ancak bütün Yahudiler Musevi değildir. Musevi olmayan Yahudiler de vardır.

Musevi dinine mensup olanların çoğu Yahudidir, ancak  bütün Museviler Yahudi değildir..( Musevi Araplar, Musevi Türkler vardır.Hazar Türkleri Yahudi değil, Musevi’dir. Yani bunları Sami ırkından olan İsraioğlulları’yla bir ilgisi yoktur.)

SON SÖZ:  Günümüzde, İslâm inancında Tevrat’ın Hz. Musa’ya vahyedilmiş bir kitap olduğu kabul edilmesine rağmen, özgün metnin sonradan değiştirildiğinden bahisle, ilgiyle okunup üzerinde düşünüldüğü ileri sürülemez.

Oysa her Müslüman’ın, Kuranı Kerim’de geçen vahyedilmiş kitapları  okuyup anlaması ya da anlamaya çalışması gerekir.

En azından ben öyle düşünüyorum.

 

0
0
0
Yorum Yaz